|
TEI, Türk ortaklar (%53.78) ve General Electric (ABD) (%46.22) arasında imzalanan ortaklık anlaşması ile 1985 yılında kurulmuş olan bir anonim şirkettir. TEI, TEI’nin Türk ortakları; TUSAŞ- Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş., Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı ve Türk Hava Kurumu’dur.
Ulusal bir proje olan F16 uçaklarının F110 motorlarının montaj ve test kabiliyetlerinin oluşturulması, uçak motor üretim teknolojisi transferi, uçak motor parçası üretim kabiliyetinin kazanılması ve ülkemizde kalıcı bir uçak motor sanayii oluşturulması amacıyla kurulan TEI, ilk motor ve motor aksamlarının sevkiyatını 1987’de gerçekleştirmiş, 1989 yılından itibaren büyüme sürecine geçmiştir.
Vizyonunu “dünya çapında, yüksek kalitede, rekabet edebilir bir uçak motoru ana üreticisi olmak” şeklinde belirleyen TEI misyonu ise, “havacılık ve uzay sanayisinin teknolojik temelini geliştirecek üstünlükte ürün ve hizmet sağlayarak ülkemizde kalıcı bir uçak motor sanayisi oluşturmak”tır.
TEI, kuruluş yıllarından itibaren uçak ve helikopter motorlarına yönelik olarak askeri ve ticari alanda başarıyla yürüttüğü ulusal ve uluslararası projelerle havacılık alanında kendisini kanıtlamıştır. Sürekli geliştirdiği teknolojik altyapısı, üretim, motor montaj, test, bakım, onarım, revizyon ve tasarım kabiliyetleri, müşteri beklentilerini aşan hizmet kapasitesi ve kalite uygulamalarıyla uçak motoru ana üreticisi olma hedefine sağlam adımlarla ilerlemektedir.
TEI’nin ana faaliyet alanları; Parça ve Modül Üretimi, Motor Montaj ve Test, Bakım Onarım ve Revizyon, Servisler ve Motor Tasarım ve Ürün Geliştirme'dir.
TEI, motor montaj ve test alanında; F16 uçaklarının F110 motorlarının montaj ve testi, Cougar helikopterlerinin Makila 1A1 motorlarının montaj ve testi ile NATO Awacs uçaklarının TF33 motorlarının Depo Seviyesi Bakımı (DSB) gibi projelerde ileri düzeydeki teknolojik kabiliyetlerini başarıyla kullanmaktadır. 2008 yılından itibaren F110-GE-100 ve F110-GE-129 motorlarına yönelik SLEP (Servis Ömrü Uzatma Programı) ve ENSIP (Motor Yapısal Bütünlük Programı) uygulamasına başlanmış olup, CN-235 CASA uçaklarına ait CT7-9C motorunda bakım onarım ve yenileme çalışmaları yapılmaktadır.
Parça üretiminde “Mükemmeliyet Merkezi” olarak anılan ve ürettiği motor parçalarının çoğunda tek kaynak konumunda olan TEI’nin üretimi bugün askeri ve ticari alanda 37 değişik motor programına yönelik 650 rakamına yaklaşmış durumdadır.
Parça üretimi alanında dünyanın önde gelen üreticileri ile rekabet eden TEI, komple bir motor üreticisi olma yolunda yeni teknolojik kabiliyetler kazanmaktadır. Bu doğrultuda blisk-spool üretim teknolojisinin edinimi için ortağı GE şirketi ile 2009 yılında anlaşma yaparak önemli bir projeye daha imza atmıştır. Söz konusu proje, dünyada havacılık alanında en son üretim teknolojilerinin kullanılması ile gerçekleşecek ve TEI bu alandaki teknolojiye sahip sayılı şirketlerden biri olacaktır. İleri üretim teknikleri ve yüksek teknoloji kullanılarak üretilen yeni nesil blisk ve spoollar, motorlarda önemli oranda ağırlık ve emisyonu azaltırken, yakıt tasarrufu ile de daha üstün performans sağlamaktadır. Projenin hayata geçirilmesiyle birlikte 2011 yılından itibaren Fandan Kompresöre, Türbinden Egzosa bir uçak motorunun en önemli aksamlarını üretebilen bir kabiliyet edinecektir.
TEI’nin, müşteri beklentilerini karşılayabilmek üzere ülkemizdeki ileri teknoloji ürünü uçak ve helikopter motorları için verdiği teknik destek hizmetleri ülke sınırlarımızın ötesine geçerek bölge ülkelerindeki ticari motorlara yönelik giderek yaygınlaşmaktadır.
Tasarım alanında uluslararası havacılık projelerinde yer alarak geleceğe yönelik yatırımlarını sürdüren TEI’nin yürütmekte olduğu projelerden bazıları; A400M Uçağı TP400-D6 Motor Projesi, Müşterek Taarruz Uçağı (JSF) F136 Motor Projesi, insansız hava araçlarına yönelik özgün turboprop motoru (TEI-TP-1X) projesidir. TEI, ATAK ve Türk Silahlı Kuvvetleri Helikopterleri Motor Projeleri konusunda da çalışmalarını sürdürmektedir.
Bugün itibariyle, Global Mühendislik Merkezi sıfatıyla, motorların mühendislik ve üretim projelerini gerçekleştiren TEI, üretimin yanısıra tasarım ve mühendislik alanlarında da vizyonu doğrultusunda geleceğini şekillendirmektedir.
Havacılık alanında azami yurt içi faydanın sağlanmasını teminen yerli platform-yerli motor modelini başlatmak üzere 2007 yılında TUSAŞ ve TEI arasında bir İşbirliği Protokolü imzalanmış, 2008 yılında ise TEI tarafından geliştirilen özgün turboprop motoru TEI-TP-1X, test uçuşlarını başarıyla gerçekleştirmiştir. Söz konusu motor, TEI mühendisleri tarafından en son teknolojik yöntemler kullanılarak tasarlanmış ve TEI’nin sahip olduğu üretim teknolojileri ve Türkiye’deki diğer teknolojik olanaklar da kullanılarak üretilmiştir.
Bunun yanısıra TEI ve GE Aviation arasında 2007 yılında imzalanan anlaşma ile Tübitak MAM Teknoloji Serbest Bölgesi’nde kurulan ve 2009 yılında kalıcı bina açılışı gerçekleştirilen Türkiye Teknoloji Merkezi-TTM, TEI’nin uçak motor ana üreticisi olma hedefine hizmet etmektedir. Merkez’de, başta F136 olmak üzere GE Aviation’ın ticari ve askeri motor programlarına yönelik tasarım faaliyetlerininin yanısıra üretim ve kalite süreçlerini içeren teknoloji geliştirme çalışmaları yürütülmektedir.
TEI’nin yukarıda sıralanan tüm bu faaliyet alanlarında gösterdiği başarı cirosuna da yansımaktadır. Toplam 300 milyon civarında satış gerçekleştiren TEI’nin satışının büyük bir kısmı ihracattan oluşmaktadır.
Havacılık sektörü gibi yüksek teknoloji gerektiren zor bir alanda ülkemizin en büyük ihracatçıları arasında yerini alan TEI, İstanbul Sanayi Odası (ISO)’nın, “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu” araştırmasının sonuçlarına göre, 2009 yılı sonunda ülkemizdeki 500 büyük sanayi kuruluşu arasında üretimden satışlarda 200., ihracatta ise 59. sıradadır.
TEI, dünya havacılık pazarından daha fazla iş payı alarak, ülkemizin teknolojik altyapısını güçlendirmek, ülkemizdeki yan sanayi ağını genişletmek ve yeni istihdam olanakları yaratmak üzere yan sanayi faaliyetlerine son yıllarda ivme kazandırmıştır. Parça üretimini her geçen yıl artıran TEI, bir yandan ülkemizde olmayan üretim teknolojilerini ürün yelpazesine kazandırırken diğer yandan mevcut üretim hacmini mümkün olduğu kadar yan sanayi firmalarına açmaktadır. TEI büyüme hedeflerine paralel olarak yan sanayi firmalarını da büyütmekte, üretim kabiliyetlerini ve kalite altyapılarını geliştirmektedir.
“1994 TÜSİAD-KalDer Kalite Ödülü”nün sahibi olan TEI, 6 Sigma metodolojisinin de kullanımıyla yaratıcılığı, yeniliği, sürekli gelişmeyi teşvik ederek innovasyonu, kültürünün önemli bir parçası durumuna getirmiştir .
TEI, bugün iyi eğitilmiş, nitelikli ve deneyimli 1100 çalışana sahiptir. Geçmişten bugüne çağdaş insan kaynakları uygulamaları ve öğrenen organizasyon yapısı ile, faaliyet gösterdiği tüm alanlarda çalışanlarına yeteneklerine göre gelişme imkanları sağlamaktadır.
Kalite ve müşteri tatminini ön planda tutan, takım çalışması ve sürekli iyileştirmeye büyük önem veren TEI, içinde yaşadığı topluma karşı duyduğu sorumluluk bilinciyle okul-sanayi işbirliği, çevre, işçi sağlığı ve güvenliği gibi konularda ulusal ve uluslararası boyutlarda örnek bir kuruluş durumundadır.
|